Βιβλιογραφία Αναφοράς


 

Η μελέτη της αρμονίας, στο εισαγωγικό επίπεδο, θα πρέπει να περιλαμβάνει τρία συστατικά: Σούμπερτ, Μπαχ και μια θεωρητική μέθοδο με ασκήσεις. Ωστόσο, προτεραιότητα έχει η ίδια η μουσική και ιδιαίτερα οι πηγές της. Δεν μαθαίνουμε, αν δεν ακούμε και αν δεν παίζουμε. Στην περίπτωση που ο χρόνος μας είναι εξαιρετικά περιορισμένος, ας επιλέξουμε τουλάχιστον να μελετήσουμε κάποια συλλογή τραγουδιών του Σούμπερτ.

 

FRANZ SCHUBERT

Η αρμονική γλώσσα του Σούμπερτ παρουσιάζεται με τέτοια ποιότητα και επιτήδευση στα τραγούδια του, ώστε να είναι ικανή να σκηνοθετήσει την ποίηση και να δραματοποιήσει τη μελωδία. Έχοντας την εμπειρία της σύγχρονης σκηνής της ποπ, θα αισθανθούμε οικεία με τις εναλλαγές και τις λεπτές αποχρώσεις της μουσικής του, με την ειλικρίνεια και την αυθεντικότητα της ρομαντικής του έκφρασης, με τη γλυκόπικρη ενατένιση ή ακόμα και τη συντριβή. Η μελέτη των τραγουδιών του Σούμπερτ είναι ίσως ο σημαντικότερος δρόμος που πρέπει να βαδίσουμε για την κατάκτηση των τεχνικών της αρμονίας. Αν θα έπρεπε να επιλέξουμε δύο μόνο έργα, αυτά θα ήταν οι κύκλοι τραγουδιών ‘Ωραία Μυλωνού’ και ‘Χειμωνιάτικο Ταξίδι’. Όμως, ας μη μείνουμε εκεί. Μπορούμε να εξερευνήσουμε συστηματικά ολόκληρο αυτόν τον καταπληκτικό μουσικό κόσμο. Η τρίτομη εγκυκλοπαίδεια του Graham Johnson είναι μια εξαιρετική έκδοση, στην οποία συγκεντρώνεται το σύνολο των έργων του Σούμπερτ για φωνή και πιάνο.

amazon.com

 

Στην Πετρούτσειο Μουσική Βιβλιοθήκη μπορούμε να βρούμε τη Συλλογή 386 Lieder του Schubert, όπως επίσης τους κύκλους τραγουδιών Die schöne Müllerin (D.795), Winterreise (D.911), Schwanengesang (D.957), καθώς και τα λήντερ Erlkönig (D.328), Gretchen am Spinnrade (D.118), Die Forelle (D.550).

Ο κύκλος τραγουδιών 'Ωραία Μυλωνού'

Ο κύκλος τραγουδιών 'Χειμωνιάτικο Ταξίδι'

 

JOHANN SEBASTIAN BACH

Χαρακτηριστικό της αρμονικής τέχνης του Μπαχ είναι το απαράμιλλο τονικό σχέδιο με τις τέλειες αναλογίες και η πηγαία δημιουργία διακριτών μελωδικών γραμμών. Οι συνθέσεις του αποκαλύπτουν τόση ομορφιά (δεν φοβόμαστε να χρησιμοποιήσουμε τον όρο) και έχουν θεραπευτική σχεδόν επίδραση στην ψυχοσύνθεσή μας ώστε να νιώθουμε την ανάγκη να επιστρέφουμε διαρκώς σε αυτές, παίζοντάς τες ξανά και ξανά. Αν θα έπρεπε να επιλέξουμε μόνο δύο έργα για την εισαγωγική μελέτη της αρμονίας, αυτά θα ήταν οι Εναρμονίσεις των Χορικών (Chorale Harmonisations, BWV 1-438) και το Πρώτο Βιβλίο του Καλοσυγκερασμένου Πληκτροφόρου (Das wohltemperierte Klavier I, BWV 846-869). Η καθημερινή μελέτη σελίδων του Μπαχ δεν σχηματοποιεί μόνο στη νόησή μας την αντίληψη της αρμονίας, αλλά ενθέτει κυριολεκτικά τους μηχανισμούς της στις άκρες των δακτύλων μας.

Τα Χορικά

Το Πρώτο Βιβλίο του Καλοσυγκερασμένου Πληκτροφόρου

 

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΑ ΤΟΝΙΚΗΣ ΑΡΜΟΝΙΑΣ

Η θεωρητική μέθοδος της 'Τονικής Αρμονίας' και το αντίστοιχο βιβλιο ασκήσεων των Kostka/Payne/Almén συμπυκνώνει την απαραίτητη θεωρητική ύλη για τους ακαδημαϊκούς και ωδειακούς σπουδαστές. Εξετάζει τις αρμονικές κινήσεις σε διατονικό και χρωματικό περιβάλλον, ενώ υπάρχει ενδιαφέρουσα αναφορά σε αρμονικές τεχνικές πέρα από την κοινή πρακτική. Βεβαίως, το μεγαλύτερο μέρος της θεωρητικής περιγραφής ασχολείται με τις πιθανές μεταμορφώσεις του βασικού συντακτικού κανόνα: δευτερεύουσες δεσπόζουσες, προσαγωγικές ελαττωμένες, συγχορδίες αυξημένης έκτης, ναπολιτάνικη προδεσπόζουσα. Τα παραδείγματα είναι μικρά αποσπάσματα έργων της Κοινής Πρακτικής (από συνθέτες του Μπαρόκ, του Κλασικισμού και του Ρομαντισμού), μέσω των οποίων μελετάται η εξεταζόμενη αρμονική σχέση.

S.Kostka, D.Payne, B.Almén: Tonal Harmony. McGraw-Hill Education; 8th edition, 2017

S.Kostka, D.Payne, B.Almén: Workbook for Tonal Harmony. McGraw-Hill Education; 8th edition, 2017

 

Εναλλακτικά ή συμπληρωματικά, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί η θεωρητική μέθοδος των E.Aldwell, C.Schachter & A.Cadwallader, Harmony & Voice Leading (Schirmer; 4th edition, 2011), καθώς και τα αντίστοιχα βιβλία ασκήσεων Workbook I & Workbook II.