Blog


‘I Got Rhythm’: Τα πρώτα βήματα στην τζαζ

Τα Standards είναι ένα σώμα μερικών εκατοντάδων τραγουδιών που έχουν παραχθεί σε κορύφωση κατά την χρυσή περίοδο 1925-1950. Είναι οι μεγάλες επιτυχίες του αμερικανικού τραγουδιού του 20ού αιώνα, οι οποίες έχουν χρησιμεύσει (στη διαχρονική τους παρουσίαση και μετάπλαση) ως πρώτη ύλη στη μουσική τζαζ. Άλλωστε, σε αυτόν τον λόγο οφείλουν την ονομασία [...] Read more

‘Despacito’ και ‘Shape of You’: Σπάζοντας το φράγμα των δισεκατομμυρίων μουσικών επιθυμιών

Αρκεί να ακούσει κανείς ένα πρωτάκι του Δημοτικού να τραγουδά το ρεφρέν του ‘Despacito’ στα ισπανικά, για να αντιληφθεί την καθολική διάδοση και την εκπληκτική επιτυχία αυτού του τραγουδιού. Το YouTube και οι διαδικτυακές μουσικές πλατφόρμες μπορεί να άλλαξαν τον τρόπο που διατίθεται και ακούγεται η μουσική, όμως μας προσφέρουν άμεσους τρόπους [...] Read more

Το μυστήριο των βουλγαρικών φωνών (2): Η μουσική του ‘Pilentse Pee’

Η μουσική του ‘Pilentse Pee’ χρησιμοποιεί το ιδίωμα του πανδιατονικισμού. Αυτή η χαρακτηριστική τεχνική της νεοτονικότητας ίσως να είναι το κατάλληλο θεωρητικό εργαλείο για την εναρμόνιση της βυζαντινής και της δημοτικής μας μουσικής. Αξίζει να υπενθυμίσουμε το πανδιατονικό βυζαντινό άκουσμα της σύνθεσης του Tavener ‘Ωδή στην Αθηνά’ (δημοσίευση [...] Read more

Η δεσποζουσιακή δράση σε διαφορετικό πλαίσιο: Υπέρχρηση του βασικού συντακτικού κανόνα, εκλεκτικισμός και αντίδοτα

Η βασική συντακτική σχέση είναι μια ακαταμάχητη διαδοχή, αφού εξασφαλίζει την ομαλή ροή του ήχου. Ωστόσο, οποιαδήποτε κατάχρησή της ακούγεται κοινότοπη. Είναι αλήθεια ότι, στην εποχή μας, δεν εξάπτει πλέον το ενδιαφέρον. Γνωρίζουμε, βεβαίως, ότι μεγάλο μέρος της μουσικής μας εκπαίδευσης αφιερώνεται στην εκμάθηση και το χειρισμό αυτού ακριβώς του [...] Read more

Βασικός συντακτικός κανόνας: Η δεσποζουσιακή δράση στη μεικτή τονικότητα

Η τριπλέτα των συγχορδιών της βασικής συντακτικής σχέσης κυριάρχησε στη μουσική του Μπαρόκ, του Κλασικισμού και του Ρομαντισμού, όπως βεβαίως και στα παγκόσμια λαϊκά είδη (popular styles) της δισκογραφικής έκρηξης πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι, λοιπόν, απολύτως αναγκαίο να μπορούμε να χειριζόμαστε τις συγχορδίες και τα σύμβολά της. [...] Read more

Βασικός συντακτικός κανόνας: Προβλήματα ορολογίας και συμβολισμού

Κάνουμε θεωρία επειδή είμαστε άνθρωποι πρακτικοί. Χρειαζόμαστε τα εργαλεία της για να αποσυναρμολογήσουμε μια μουσική κατασκευή. Ένα τέτοιο απαραίτητο εργαλείο στον θεωρητικό μας εξοπλισμό είναι η βασική συντακτική σχέση ‘προδεσπόζουσα-δεσπόζουσα-τονική’ (pd-d-t ή II-V-I). Επομένως, ο βασικός αρμονικός κανόνας αναφέρεται στη δεσποζουσιακή δράση ή [...] Read more

Πρελούδιο από την Πρώτη Σουίτα για Τσέλο: Τονικός Χάρτης και Γενετική Ανάλυση (2)

Ποιος είναι, λοιπόν, ο αρμονικός μηχανισμός που μας επιτρέπει να επεκτείνουμε τη μουσική μας; Η συντακτική δομή ‘δεσπόζουσα προς τονική’ (V-I ή d-t) ή ‘προδεσπόζουσα προς δεσπόζουσα προς τονική’ (II-V-I ή pd-d-t) έχει μάλλον την ισχυρότερη προωθητική δράση στην αρμονία της κοινής πρακτικής. Ας δούμε πώς τη χρησιμοποιεί ο Μπαχ στο πρώτο τμήμα του [...] Read more

Πρελούδιο από την Πρώτη Σουίτα για Τσέλο: Τονικός Χάρτης και Γενετική Ανάλυση (1)

Ας υποθέσουμε ότι γνωρίζουμε μερικές βασικές συγχορδίες στην κιθάρα ή το πιάνο και θέλουμε να γράψουμε μουσική. Πώς προχωρούμε; Με ποιον τρόπο θα βάλουμε τις συγχορδίες στη σειρά; Υπάρχει κάποιος μυστικός ενεργειακός μηχανισμός που αυξάνει τη δραματική ένταση ή την απομειώνει; Η απάντηση είναι καταφατική. Υπάρχουν οι συντακτικοί κανόνες της κοινής [...] Read more

‘Someone Like You’: Συναισθηματισμός σε “τραυματική” τονικότητα

Δεν γνωρίζω τα κριτήρια ομορφιάς που θέτει ο Karl Lagerfeld˙ αλλά είναι δύσκολο να φανταστώ πλάσμα εντυπωσιακότερο, με φωνή που μεταβιβάζει τόση δύναμη και συγκινησιακή φόρτιση. Αρκεί να παρακολουθήσουμε την Adele να τραγουδά το ’Someone Like You’ στα Brit Awards 2011, ώστε να αισθανθούμε το “πάθος” και την “κάθαρση”. Ίσως να υπάρχουν αμφιβολίες [...] Read more

‘Δραπετσώνα’: Προβλήματα αρμονικής συνοδείας (2ο μέρος)

Σε συνέχεια της προηγούμενης δημοσίευσης, καταγράφουμε τη συγχορδιακή συνοδεία του τραγουδιού ‘Δραπετσώνα’, όπως ακούγεται σε δύο ηχογραφήσεις: με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση και με τον Πασχάλη Τερζή. Οι δύο αυτές φωνές νομίζω ότι έχουν τον όγκο, το ύφος και τη χροιά για να ανταποκριθούν στη συγκινησιακή φόρτιση της πρώτης επωδού. Η φρυγική μείζονα [...] Read more

‘Δραπετσώνα’: Προβλήματα αρμονικής συνοδείας (1ο μέρος)

Δεν θα δίσταζα να χαρακτηρίσω τη ‘Δραπετσώνα’ (1960) κορυφαία δημιουργία της λαϊκής μουσικής. Λόγος πρώτος: Η μελωδία ακολουθεί τη φρυγική μείζονα, αλλά ενσωματώνει ένα επικό ύφος που αποκρούει οποιαδήποτε οριεντάλ αίσθηση. Αν σκεφθούμε ότι οι χρωματικές μείζονες έχουν σταματήσει πρακτικά να χρησιμοποιούνται στη λαϊκή μουσική από την εποχή της [...] Read more

John Tavener: Φωνητική μουσική και βυζαντινές ανακλάσεις

Ίσως πρέπει να ανακαλύπτουμε πάντοτε τρόπους και ευκαιρίες για να συνομιλούμε με τη βυζαντινή μουσική παράδοση. Το χόρδισμα, οι ήχοι, η μελωδική ανάπτυξη και το ύφος αυτού του “άλλου” μουσικού κόσμου, της παλαιάς μονοφωνίας, είναι στοιχεία που μπορούν να κεντρίσουν τη μουσική φαντασία. Η χορωδιακή a cappella σύνθεση ‘Song for Athene’ (Ωδή στην [...] Read more

Metallica: Power chords στο διευρυμένο διατονικό πλέγμα

Είναι προτιμότερο να σκεφτόμαστε ότι η διατονική βάση της σύγχρονης μουσικής παραγωγής προκύπτει από τη μείξη της μείζονας και της ελάσσονας τονικότητας. Ακόμη περισσότερο, ίσως είναι απαραίτητη ικανότητα για τους μουσικούς της rock και της metal να μπορούν να αντιλαμβάνονται και να υλοποιούν ένα διευρυμένο διατονικό πεδίο δώδεκα βαθμίδων. Στον [...] Read more

Pop επιτυχίες στη Μεσόγειο: Ασκήσεις στο ρυθμό και την αρμονία

Θα χρησιμοποιήσουμε τρεις αγαπητές στη χώρα μας δημιουργίες της pop, που προέρχονται από μεσογειακές χώρες, για να προσπαθήσουμε να αναπαραγάγουμε το ρυθμικό και αρμονικό σχήμα τους. Κυρίαρχη πλατφόρμα ανάπτυξης των pop τραγουδιών είναι, στην εποχή μας, η Electronic Dance Music (Ηλεκτρονική Χορευτική Μουσική). Το επαναλαμβανόμενο ρυθμικο-αρμονικό [...] Read more

“Ο χρόνος όλα τα καταστρέφει”: L.v.Beethoven, Symphony No.7, II.Allegretto

Τέταρτο, δύο όγδοα, τέταρτο, τέταρτο: από τη στιγμή που πυροδοτείται η εκκίνηση του ρυθμικού σχήματος, δεν φαίνεται να μπορεί να ανακοπεί η δρομολογημένη εξέλιξή του. Πάνω στην απλή αρμονική βάση, συντίθεται μια διπλή μελωδική γραμμή με ιδιαίτερο αποτύπωμα. Ο ρυθμικός κινητήρας θα παραγάγει ένα κρεσέντο που, με αρχή τις βιόλες και τα τσέλα, θα [...] Read more

Scorpions: Συνταγή για ροκ μπαλάντα

Η ιδιαίτερα αγαπητή, στα μέρη μας, μπάντα των Scorpions φαίνεται να γνωρίζει τον τρόπο που κατασκευάζεται μια ροκ μπαλάντα με ισχυρό αποτύπωμα. Θα επιλέξουμε τη σύνθεση ‘Send Me an Angel’ (1990). Όχι μόνο για τις πολλές διασκευές και τις συμπαρουσιάσεις με συμφωνική ορχήστρα, αλλά και γιατί η αρμονία της εμπεριέχει το φαινόμενο της ‘sectional [...] Read more

Λεωνίδας Καβάκος: Βιολονίστας με παγκόσμια απήχηση

Φαίνεται να εισέρχεται στην ώριμη περίοδο της τέχνης του και να κατακτά βραβεία και αναγνώριση. Η ελληνική μουσική παραγωγή και η ακαδημαϊκή εκπαίδευση έχουν μόνο να κερδίσουν από την ανέλιξη τέτοιων μουσικών. Στο βίντεο περιέχεται απόσπασμα από το ‘Κοντσέρτο για δύο Βιολιά’ του Μπαχ, το οποίο παρουσιάζουν ο Λεωνίδας Καβάκος μαζί με την Janine [...] Read more

Απεραθίτικος ‘Κοτσάτος’: Φρύγιος ύμνος αγάπης

“Δεκαπέντε μέρες έχω να σε δω και δεν αντέχω / Να σ’ ανταμώσω δεν μπορώ μα σώνει με που σε θωρώ / Κάτι που δεν πρόκειται να σβήσει πια νιώθω για σένα / Και προσπαθώ αλλά να το ξεχάσω είν’ αδύνατο”. Ξεχωρίζω αυτή την παρουσίαση από την Κούλα Κληρονόμου-Σιδερή (‘Μέρες Μουσικής’ στο 'Θέατρο Παλλάς', 1992). Ο αγαπημένος σκοπός από την Απείρανθο Νάξου [...] Read more

Domenico Scarlatti: Εισαγωγή στην ελάσσονα τονικότητα

Δύσκολα θα βρω περισσότερο προσβάσιμη δίοδο στα μυστικά της ελάσσονας κλίμακας. Ο τονικός χάρτης της Σονάτας Κ.466 σε Φα ελάσσονα περιλαμβάνει την τονική περιοχή της δεσπόζουσας, καθώς και τις τονικοποιήσεις της σχετικής μείζονας και της υποδεσπόζουσας. Από το ημιόλιο ρυθμικό σχήμα (3 νότες έναντι 2) παράγεται συναρπαστική ζωντάνια στην κίνηση των [...] Read more

Miles & Russell: Ο δρόμος προς την τροπικότητα

Μου το είχε συστήσει ο εξαιρετικός μουσικός και ενορχηστρωτής Κώστας Γανωσέλης και το έβρισκες στο βιβλιοπωλείο του Νάκα, σε μια στοά της Πανεπιστημίου. Το βιβλίο του George Russell, ‘Lydian Chromatic Concept of Tonal Organization’ (1953), θα έσπαγε το πλέγμα της μείζονας-ελάσσονας και θα προσανατόλιζε τη μουσική σκέψη στις όψεις της τροπικότητας. [...] Read more

Ryuichi Sakamoto: Συνδυασμοί μουσικών ρευμάτων

Είναι ένα γοητευτικό κομμάτι για πιάνο τρίο (πιάνο, βιολί και τσέλο): επίμονη ρυθμική συνοδεία στο πληκτροφόρο που σχηματοποιεί την αντίληψη της βροχής, τετράφθογγο βηματικό μοτίβο, εκλεκτικισμός και νεορομαντική διάθεση. Ο ιδιοφυής συνθέτης ελίσσεται με άνεση στην εργογραφία του, από τα κλασικά είδη και την κινηματογραφική μουσική έως την world [...] Read more